Başbakan Erdoğan, Tunus gezisi dönüşü Atatürk Havalimanı'nda gece yarısı yaptığı mitingde Gezi Parkı'nda yaşanan eylemlerin arkasında 'faiz lobisinin' olduğunu söylemiş ve 'Faiz lobisine yenilmeyiz, halkın alın terini onlara yedirmeyiz' demişti.
Erdoğan'ın bu çıkışına destek veren Taraf ekonomi yazarı Oğuz Karamuk, bir itirazını da dile getirdi: Peki AKP'nin içindeki faiz lobisi ne olacak?
İşte Taraf yazarının çok tartışılacak o yazısı.
Başbakan Erdoğan haklı… Çünkü faiz lobisi halkın alın terini çalıyor.Yüksek faizle Türkiye’yi soymak için, gerektiğinde kendisini de devirmek için komplolar düzenliyor…Borsada oyunlar oynuyor, yurtdışı basına haberler yaptırıyor. İçeride ve dışarıda parçaları var.Erdoğan, bu faiz lobisinin halkınalın terini çalmaması için çok uğraştı. Devlet bütçesini eski iktidarlardan çok daha iyi yöneterek faiz lobisinin Hazine üzerinden halkı soymasını engellemek için büyük adımlar attı.
Ama Başbakan Erdoğan haksız da… Çünkü kendi iktidarında atadığıBaşbakan Yardımcısı, Merkez Bankası, ekonomi bürokratları hep yüksek faiz lobisinin işine yarayacak icraatlar yaptı. O kurmaylar, faizleri hep yüksek tuttu ya da geç indirdi. Dünyadaki düşük faiz trendini o ya da bu şekilde türlü bahanelerle Türkiye’ye kaçırtıp, halkın alın terinin soyulmasına neden oldu. Kişi başı milli gelir son 4 yıldır 10 bin 500 dolar seviyesinde sabit kalırken, hem sıcak paracılar hem bankalar kâr rekorları kırdı… Halkın alın teri, belki Hazine üzerinden daha az çalındı. Ancak bankacılık sisteminin halka ve sanayiciye verdiği krediler yoluyla bunun tam tersi gerçekleşti.
AKP’liler lobiye çalıştı
Kronolojik bir örnek verelim: 2011 yılında Erdoğan iktidarı yüzde 50’ye yakın bir oyla siyasi istikrarı garantileyip, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının not artırmamak için son bahanesini de ortadan kaldırırken, Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Yunanistan’daki çalkantıları örnek gösterip, “kriz geliyor” diye bağırıverdi. Hazine bonolarının faizi birkaç ay içinde katlanıp, 2012 ocağında yüzde 14’e, dolar 20 kuruşa yakın artışla 1.70’ten 1.90’a çıktı. Merkez Bankası, kısa vadeli faizleri yüzde 12’ye yükseltti.
Faiz lobisi kâr rekoru kırdı
Mevduat faizleri, bankaların yurtdışından buldukları kredilerin faizleri hızla arttı. Peşinden tüketici ve sanayici kredilerinin faizi yüzde 20’leri aştı. Başbakan 2012 ocağında “Faiz lobisine karşı sert ve köşeli karşılıklarımız olacak” dedi. Büyük bir bankanın genel müdürü görevinden ayrıldı/alındı. Ardından sakinleşme başladı. Hazine bonosu faizleri gerilemeye başladı ve yılsonunda yüzde 6’ya düştü. Aynı sürede dolar 1.90’ın üstünden, 1.80’in altına geriledi. Yılbaşında döviz satıp Hazine bonosu alan sıcak para, yılı yüzde 20’lik kazançla kapattı.
2012 yılında, sıcak paranın dışında Türkiye’deki bankalar da kâr rekoru kırdı. Merkez Bankası’nın cari açık, enflasyon, bütçe açığı vs. gibi bahaneleri kullanarak faiz indirimini geciktirmesi, banka kârlılıklarının artmasında tetikleyici etken oldu. Çünkü Merkez Bankası, piyasalardaki parayı sıktı ve tüketici ile üreticileri bankaların yüksek faizle verdikleri kredilere mahkum etti.
Yetmezmiş gibi, Ak Parti hükümetinin çekte hapis cezasını kaldırması, Türk Ticaret Kanunu’nun iğdiş edilmesi gibi etkenler piyasalardaki para sıkışıklığını daha da artırdı.
Ekonomiyi durdurdular
Bu değişiklikler de reel kesimin bankalar karşısında daha çaresiz kalmasına neden oldu. İnsanlar aldıkları borçlar karşılığında daha çok faiz ödedi. 2012 yılında hane halkının bankalara borcu yüzde 19 artarken, faiz ödemeleri yüzde 30 yükseldi. Sonuç olarak, bankacılık sektörü ekonomideki durgunluğa karşı geçen yıl kârını yüzde 19 artırdı. En çok vergi ödeyen şirketler listesinin ilk 10 sırasında, 4’ü kamu olmak üzere 8 banka yer aldı.
Merkez Bankası’nın faiz indiriminde gecikmesi ekonomiye de ağır bir fatura çıkardı. Büyüme oranı yüzde 8.5’den yüzde 2.2’ye indi. İşsizlik yeniden artışa geçip yüzde 10.5’e çıktı. Gençler arasındaki işsizlik oranı yüzde 20.4’e yükseldi.
Merkez Bankası faizi artırdı
Merkez Bankası, art arda gelen not artırımları ve hükümetin ittirmesiyle faizleri nihayet bu baharda düşürdü. Mayıs ortasında bono faizi yüzde 4.81’le tarihin en düşük seviyesine indi. Ancak mutlu tablo uzun sürmedi. Türkiye’nin ekonomide yakaladığı bu başarının hemen ardından alkol yasası ve Gezi Parkı’na yapılacak Topçu Kışlası tartışmaları başladı.
Aynı günlerde bankalar yurtdışı piyasalardaki dalgalanma ve nisan ayında altın ithalatından kaynaklanan geçici dış ticaret açığını bahane edip, kuru birkaç kuruş oynatınca Merkez Bankası hiç direnç göstermeden parayı daha da sıktı, faizleri artırdı.
Ve sonra Başbakan Taksim’de dar gelirlinin ücret ödemeden oturabileceği son alan olan Gezi Parkı’nın, Topçu Kışlası adıyla otel, rezidans ya da AVM ya da her ne ise dönüştürülmesinde ısrar edince… Ve insanlar buna itiraz edip meydanlara dökülünce… Ve inatlaşma bitmeyince… Ve faiz lobisinin içerideki, dışarıdaki destekçileri bunu kullanınca… Bono faizi, tüketici ve sanayici kredisinin faizleri yeniden arttı. Son 20 günde bono faizi 2 puan, tüketici ve sanayici kredileri yarım puan yükseldi. Bu yükselişlerin bedelini, şimdi tüm Türkiye halkı ödeyecek.
Faiz lobisi tanımı genişledi
Başbakan, “faiz lobisi bizi tehdit ediyor” derken, cepheyi genişletti. Sadece yurtdışından Türkiye’ye para satanları değil, içerideki bankaları ve borsacıları da ekleyerek, yeni bir tanımlama ortaya koydu. Ve onlarla mücadele edeceğinin sinyalini de verdi. Bu mücadelede haklıdır. Halkın emeğini sömürtmemek gerekli… Ancak bu mücadelede kendi partisine de bakmalı. Çünkü yaşananlar Başbakan’ın şikâyet ettiği faiz lobisinin bugüne kadar Ak Partili ekonomi kurmaylarından büyük destek aldığını gösteriyor. Ayrıca Gezi Parkı’nda yaşananlar da öyle ya da böyle o lobinin ekmeğine yağ sürmekten başka bir işe yaramıyor.